گلوی بخش خصوصی زیر تیغ بیمه و مالیات
چکیده
رشد روزافزون جمعیت و افزایش تراکم شهری، کمبود مسکن و نیاز به ساختوساز سریع و باکیفیت را به یکی از چالشهای اصلی صنعت ساختمانسازی ایران تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، صنعتیسازی بهعنوان راهکاری مؤثر برای افزایش سرعت اجرا، ارتقای کیفیت و کاهش هزینهها ضرورتی انکارناپذیر به شمار میرود. از طرفی، پیشساخته سازی و طراحی مدولار، بهعنوان یکی از رویکردهای کلیدی صنعتیسازی، جایگاه ویژهای یافته است؛ این روش باهدف تسریع فرایند ساخت و طراحی، افزایش کیفیت، قابلیت اجرا در پروژههای مختلف، انعطافپذیری در ابعاد و ارتفاع، تنوع چیدمان فضایی و غیره، امکان تحول چشمگیری در این حوزه فراهم نموده است. در چنین بستری، نماد “گلبول سبز” بهعنوان نمادی پیشتاز در حوزه ساختوساز مدولار سهبعدی پیشساخته در ایران، مسئولیت خود را در ایجاد تحول در صنعت ساختمان از طریق ادغام فناوریهای نوین و رویکردهای پایدار با چشمانداز معماری آینده تعریف کرده است. این مقاله با تمرکز بر تلاقی بحران کنونی مسکن، گسترش سیستمهای پیشساخته و پیشرفتهای فناورانه، با معرفی گلبول سبز بهعنوان اولین نمونه مشابه موجود در ایران، در پی آن است که ضرورت و اهمیت توسعه این سیستمها در صنعت ساختمانی ایران را بررسی کرده و نقاط قوت، چالشها و حوزههای کاربردی آن را تبیین نماید.
کلمات کلیدی: پیشساخته سازی، مدولار سهبعدی، صنعتیسازی ساختمان، بحران مسکن، PPVC، گلبول سبز
مقدمه
صنعت ساختمانسازی در ایران، به طور عمده متکی بر روشهای متداول و سنتی ساخت انجام میگیرد. وابستگی شدید به نیروی انسانی، یکی از مهمترین عوامل ایجاد مشکلات اساسی در پروژههای ساختوساز است. علاوه بر این، مسائل مالی و هزینههای غیرقابلپیشبینی، عدم برنامهریزی زمانی مناسب، تغییرات مکرر در طراحی، کمبود نیروی کار ماهر و وابستگی شدید به نیروی انسانی، کمبود تجهیزات و مواد اولیه همگی باعث ایجاد تأخیر در مدتزمان اجرای پروژههای ساختمانی و کاهش کیفیت مطلوب میشوند [۱]. ساختوساز سنتی و متداول نیز به دلیل اجرای مرحلهای و طولانی، زمانبر و پرهزینه است و وابستگی زیادی به نیروی کار و تجهیزات دارد[۲] . این نوع روشها با مشکلات متعدد دیگری از جمله اتلاف قابل توجه مصالح، کیفیت اجرا پایین، تاثیر مشکلات جوی بر مصالح و روند اجرا، خطرات ایمنی برای کارگران و چالشهای زیستمحیطی نیز همراه میباشند [۳], [۴].
صنعتیسازی ساختمان در کشورهای پیشرفته، پس از جنگ جهانی دوم و بحران مسکن ناشی از آن و نیاز به روشهای ساخت سریع، ارزان و گسترده آغاز شد. در دهههای اخیر نیز، این دلیل به همراه اهداف محیط زیستی، صنعت ساختمان جهانی را به سمت استفاده از روشهای صنعتی و پیشساخته سوق داده است[۵]. در دهههای گذشته صنعتیسازی در قالب پروژههای انبوهسازی مانند شهرک اکباتان وارد سیستم ساخت ساز ایران شد، اما به دلایل متعدد مثل محدودیت در فناوری ساخت، کمبود نیروی متخصص، عدم همکاری و حمایت نهادهای مربوطه، ضعف در سیستم آموزشی در صنعت ساختمان کشوری ماندگار نشد[۵] [۶].
امروزه نیز، ضرورت صنعتیسازی و پیشساخته سازی ساختمان بیش از گذشته پررنگ شده است. بحران جهانی مسکن، رعایت الزامات پایداری ساختمان مانند کاهش ردپای کربن و کاهش ضایعات، و کمبود نیروی کار باعث شدهاند که این رویکرد ساختوساز به ضرورتی اجتنابناپذیر مبدل شود [۵].
در چنین بستری، سیستمهای مدولار پیشساخته، بهعنوان یکی از رویکردهای پیشبرد صنعت ساختمان ایران تأثیر گداری میکنند. “گلبول سبز” بهعنوان یک نماد در این حوزه، نمونهای قابل اهمیت برای مطالعه و بررسی امکانسنجی این فناوری در چالشهای کنونی صنعت ساختمان ایران محسوب میشود.
معرفی سیستم پیشساخته حجمی
سازههای مدولار از جهات مختلفی قابلبررسی و دستهبندی میباشند. بهطورکلی، عناصر پیشساخته مدولار برحسب هندسه بهصورت اجزای غیر حجمی یا بهصورت واحدهای حجمی ساخته میشوند [۷]. سیستم مدولار پیشساخته ولومتریک به مدولهایی اطلاق میشود که دارای هندسهای سه بعدی میباشند. هر مدول میتواند یک سازه و سلول فضایی مستقل و کامل مانند یک واحد اقامتی، یا بخشی از مجموعهای بزرگتر باشد که نیازمند اتصالات بین مدولی در محل پروژه است، مانند یک هتل چندطبقه. این نوع سیستمهای ساختوساز دارای بیشترین سطح پیش ساختگی میباشند، با این وجود بسته به نیازها و مشخصات هر پروژه میزان پیش ساختگی آن میتواند تغییر کند[۸]. این سیستمها بر اساس سطح پیش ساختگی و درجه تکمیل طیفی از سازههای پیشساخته باز که امکان شخصیسازی را فراهم میکنند تا سازههای از پیش تکمیل شده و آماده بهرهبرداری دربرمی گیرد [۹]. این دستهبندی شامل سیستمهای مدولار اسکلتی، اسکلت همراه با برخی تجهیزات نصبشده (نیمه تکمیل) و مدول کامل شامل تأسیسات و نازککاریها (از پیش تکمیل شده) است [۱۰]. از نمونههای اولیه و شاخص سیستمهای مدولار حجمی میتوان به برج کپسولی ناکاگین (کوروکاوا، ۱۹۷۲) و هبیتات ۶۷ (سفدی، ۱۹۶۷) اشاره کرد که هر دو نقش مهمی در شکلگیری معماری مدولار معاصر داشتهاند.
تصویر ۱: انواع سیستمهای مدولار پیشساخته حجمی، از راست به چپ: اسکلتی، نیمه تکمیل، از پیش تکمیل شده[۱۰]
تصویر ۲: از راست به چپ، برج ناکاگین ۱۹۷۰ ، هبیتات ۶۷ ۱۹۶۷ (http://inhabitat.com/)
نماد گلبول سبز GG، مبتنی بر فناوری سیستم مدولار ولومتریک از پیش تکمیل شده پیشساخته (PPVC) و اتصالات از پیش تعریف شده، که فناوری پیشرفته با رویکردهای پایدار در ساختمانهای صنعتی مطرح را مدنظر قرار میدهد. یونیتهای گلبول سبز بهصورت کاملاً پیشساخته و با ابعاد استاندارد در کارخانه تولید شده و به محل انتقال یافته و تنها در مدت چند روز در محل نصب و راهاندازی میشوند. نوآوری گلبول سبز شامل طراحی و بهینهسازی اتصالات بین یونیتها، انعطاف فضایی، جداسازی و اتوماسیون تولید است، که مزیت کلیدی آن، کاهش پسماندهای ساختمانی، افزایش سرعت اجرا، ایجاد انعطاف در کاربری و امکان باز استفاده در چرخه اقتصاد بود.
تصویر ۳: دیاگرام فرآیند تولید گلبول سبز – منبع: نگارندهتصویر
4: اولین ویلا پیشساخته با رویکرد گلبول سبز – ۱۴۰۰
تجارب جهانی و نمونه های بینالمللی
با بررسی بازار جهانی ساختوساز پیشساخته مدولار و مرور تجربیات کشورهای پیشرو، نکات ارزشمندی برای صنعت ساختمان ایران و نماد گلبول سبز استخراج میشود. سوئد با تولید ۸۵% خانهها تکخانواری با سیستم پیشساخته چوبی و اتوماسیون خانههای کممصرف، الگویی برای استفاده از مصالح پایدار محلی و فناوریهای خودکار ارائه میکند [۹]. ژاپن در خانههای مدولار مقاوم در برابر زلزله و سفارشیسازی شده پیشتاز است و بر اهمیت طراحی مقاوم لرزهای در کشور زلزله خیز ایران را تأکید میکند [۱۱]. استرالیا با فناوری پیشرفته و یکپارچگی زنجیره تأمین رشد قابلتوجهی داشته، اما با چالشهای هزینههای بالا، طراحیهای غیراستاندارد و کمبود نیروی ماهر مواجهه است. نماد گلبول سبز میتواند با استانداردسازی طراحی و آموزش نیروی کار، هزینهها را کاهش داده و پذیرش این سیستمها افزایش میدهد[۱۲]. سنگاپور با استفاده از فناوریهای پیشرفته مانند PPVC، بهعنوان الگویی موفق در استفاده از ساختوساز مدولار در آسیا و جهان شناخته میشود. از سال ۲۰۲۰، بیش از ۷۰٪ از واحدهای مسکونی عمومی جدید با این فناوری ساخته میشوند.[۱۳] در چین، باوجود پیشرفتهای فناوری مانند ساختمانهای پیشساخته مدولار بلندمرتبه، به دلیل ضعف مقررات، سهم بازار این سیستمها بسیار پایین است و نیازمند سیاستهای متعادل و مشوقهای مالی برای افزایش تقاضا است [۱۴]. در کانادا و آمریکا، رشد ساختوساز پیشساخته مدولار با تحویل سریعتر و کیفیت بالاتر، پاسخ به بحران مسکن را ممکن میسازد، اما ظرفیت محدود کارخانهها، ناهماهنگی در مقررات و تردید عمومی مانع پیشرفت آن میشود. توسعه زیرساختها، استانداردسازی ضوابط و آموزش نیروی کار ضروری است [۱۴] [۱۵]. بریتانیا نیز با مزایای مشابه، با چالشهایی مانند پراکندگی مقررات، هزینههای اولیه بالا و تردید عمومی مواجه است[۱۶]؛ اما با ایجاد استانداردهای یکپارچه، سرمایهگذاری در زیرساختهای تولید، آموزش نیروی کار متخصص و جلب اعتماد عمومی میتواند به افزایش سرعت، کیفیت و پایداری پروژههای مسکونی کمک کند.
با اتخاذ این راهبردها ایران و نماد گلبول سبز میتوانند موانع نظارتی، اقتصادی و ادراکی را برطرف کرده و ساختوساز مدولار را بهعنوان راهحلی پایدار و کارآمد برای پاسخگویی به بحران مسکن معرفی کنند.
تصویر ۵: برج جورج استریت، بلندترین برج مدولار دنیا، انگلستان – ۲۰۲۱ (منبع:
https://www.building.co.uk/buildings/the-skys-the-limit-see-the-worlds-tallest-modular-tower-in-croydon/5101741.article)
ضرورت و اهمیت گلبول سبز
پایداری و انرژی
بر اساس آخرین آمارهای ارائهشده در گزارش وضعیت جهانی ساختمان و ساختوساز، توسط برنامه محیطزیستی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۵ ، صنعت ساختمان بیش از ۳۸٪ از کل انتشار دیاکسیدکربن را به خود اختصاص داده و بهعنوان یکی از اصلیترین منابع آلودگی شناخته میشود. ساختمانهای صفر کربن بهعنوان هدفی جهانی، نیازمند بررسی تمام مراحل چرخه حیات ساختمان، از طراحی و تولید تا اجرا و بهرهبرداری است تا اثر کربن به طور قابلتوجهی کاهش یابد. پژوهشها نشان میدهند که پیشساخته سازی مدولار میتواند تا حدود ۶۵٪ اثرات زیستمحیطی و حدود ۳۶٪ کربن چرخه حیات را نسبت به روشهای سنتی کاهش دهد. بااینوجود، لزوم تدوین چارچوبهای جامع ارزیابی چرخه حیات برای مقایسه دقیق پیامدهای اقتصادی و زیستمحیطی سیستمهای مدولار و سنتی احساس میشود[۱۷].
اقدامات جهانی در راستای کاهش اثرات کربنی صنعت ساختمان شامل تصویب الزامات ساختمانی صفر کربن، تسریع در بازسازی انرژی کارآمد ساختمانها، افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر، تعیین محدودیتهای کربن نهفته، ترویج استفاده از مواد کمکربن و قابلبازیافت و همچنین افزایش سرمایهگذاری جهانی در بهرهوری انرژی ساختمانها است. تحقق این اهداف نقش کلیدی در کاهش اثرات زیستمحیطی صنعت ساختوساز و حرکت به سمت توسعه پایدار دارد[۱۸].
تصویر ۷: اولین پروژه بزرگ مقیاس خانههای مدولار قابل جابهجایی با انتشار صفر کربن در بریتانیا
(https://www.beattie.io/projects/net-zero-modular-homes-for-the-homeless/)
در این راستا، پایداری و انرژی بهعنوان یکی از عوامل اصلی، اهمیت و ضرورت نماد گلبول سبز را برجسته میکند و نقش راهبردی آن در ترویج روشهای کمکربن و افزایش بهرهوری انرژی در ساختمانها نشان میدهد.
مصالح و ضایعات
ساختوساز مدولار بهعنوان یکی از روشهای پایدار و نوآورانه صنعت ساختمان میتواند اثرات زیستمحیطی و ضایعات ساختمانی را به طور قابلتوجهی کاهش دهد. پیشساخته سازی در محیط کنترل شده کارخانه امکان مدیریت بهتر پسماند و ضایعات، استفاده مجدد و بازیافت مواد و مصالح و دفع صحیح آنها را فراهم میکند و میزان ضایعات در محل سایت را به حداقل میرساند. در پایان چرخه حیات یک ساختمان مدولار، یونیتها میتوانند جداسازی و مجدد در پروژههای جدید مورد استفاده قرار گیرند که موجب افزایش بهرهوری منابع استفاده شده میشود. بااینوجود، برای تأمین مقاومت سازهای مطلوب در این سیستمها، مصرف مواد و مصالح اولیه افزایش مییابد، اما کاهش زمان ساخت و اجرا، مصرف انرژی کمتر، اثرات زیستمحیطی را کاهش میدهد [۱۹]. علاوه بر این پیشرفتهای نوین در صنعت مواد و مصالح ساختمانی نویدبخش امکان استفاده از مصالح مقاومتر، سبکتر و کمکربن تر و قابل بازیافت است.
کنترل کیفیت صنعتی و تولید انبوه
فرایند ساخت صنعتی در ساختمان های پیش ساخته ، طراحی ، تولید و مونتاژ را به صورت یکپارچه ساماندهی می کند . این فرایند با برنامه ریزی و مهندسی دقیق آغاز شده و مدول ها در محیط کنترلشده کارخانه تولید میشوند. تولید شامل مونتاژ سازه ای ، یکپارچه سازی سیستم های مکانیکی و الکتریکی (MEP) و تکمیل بخش های داخلی است. پس از تولید ، مدول ها به محل پروژه منتقل شده و نصب می شوند . در این مرحله همترازی، اتصالات و آببندی انجام میشود. این رویکرد خطاها را کاهش داده، سرعت ساخت را افزایش داده و کیفیت کلی پروژه را بهبود میبخشد[۲۰].
تصویر ۸: فرایند تولید صنعتی کارخانه Alho ، آلمان
(https://www.alho.com/en/construction/procedure/)
در سیستمهای ساختمانی پیشساخته، تضمین کیفیت بر اساس ترکیبی از استانداردهای فنی، کنترل فرایند، آزمایش کیفیت، مدیریت ساخت، آموزش کارکنان، مدیریت دادهها و بازخورد مستمر انجام میشود. استانداردهای فنی کیفیت را افزایش داده و ریسکها را کاهش میدهند. کنترل دقیق فرایند و آزمایش کیفیت دقت اجزاء و انطباق با الزامات طراحی را تضمین میکند. مدیریت مؤثر ساخت و آموزش حرفهای کارکنان، بهرهوری، ایمنی و مهارت نیروی کار را ارتقا میدهد. مدیریت دادهها و بازخورد مستمر، شناسایی و رفع بهموقع مشکلات و بهبود مداوم را فراهم میکند [۲۱]. گلبول سبز با بهرهگیری از فناوریهای جدید و استراتژیهای مدیریت پروژه، پتانسیل بالایی برای ارتقای کیفیت، کارایی و پایداری دارد و عامل مهمی در تحول و توسعه پایدار صنعت ساختمان محسوب میشود.
تصویر ۹: فرایند تولید صنعتی گلبول سبز، ایران
مزایا و چالش ها در شرایط ایران
با گسترش آگاهی نسبت به مزایای مدولارسازی و پیشساخته سازی در صنعت ساختمان، استفاده از این سیستمها به طور قابلتوجهی رو به افزایش است [۷]. همانطور که پیشتر اشاره شد، در سیستمهای پیشساخته مدولار، بخش عمده فرآیند ساخت در خارج از محل و در یک محیط کنترل شده انجام میشود که موجب بهبود کیفیت، کاهش ضایعات، افزایش سرعت ساخت و اجرا، کنترل هزینه و کاهش ریسک میشود. با وجود این مزایا، موانع و چالشهای این رویکرد اجتنابناپذیر است که در جدول شماره ۱ به اختصار بیان گردیده است.
نتیجهگیری
مطالعه حاضر و مطالعات مشابه نشاندهنده این است که سیستم گلبول سبز بهعنوان یک راهبرد کارآمد برای تحول صنعتیسازی ساختمان میتواند ایفای نقش کند. این سیستم با امکان تولید کارخانهای، کاهش خطاهای انسانی، افزایش دقت ابعادی و کنترل کیفی مستمر موجب ارتقای بهرهوری و پاسخدهی به بحران مسکن کشور است. علاوه بر این تجارب بینالمللی موفق مشابه نشانگر نیاز به تبیین چارچوبهای استانداردی و مقرراتی شفاف برای تضمین کیفیت و ایمنی، مشوقهای اقتصادی و حمایتهای مالی بهمنظور کاهش هزینههای اولیه و تسهیل ورود سرمایهگذاران، زنجیره تأمین یکپارچه شامل تولید، حمل، نصب و نگهداری و پذیرش اجتماعی و فرهنگی از طریق آموزش و فرهنگسازی در صنعت ساختمان ایران است. علاوه بر این، همکاری نظاممند صنعت و دانشگاه میتواند در پرورش متخصصین این حوزه و ادغام فناوریها نوین از جمله رباتیک، چاپ سهبعدی و هوش مصنوعی اثرگذار باشد.
در این راستا، پروژههای انبوهسازی مسکن ملی، احداث مدارس و بیمارستانها بهخصوص در مناطق محروم و دورافتاده، پروژههای اسکان موقت در شرایط بحرانی مانند زلزله و جنگ به دلیل نیاز بالا به سرعت ساخت و کنترل کیفیت، بیشترین همخوانی را با قابلیتهای این سیستم دارند.
در نهایت، آینده موفق این فناوری و شرکت در گرو تعریف پروژههای مناسب، اهداف توسعه پایدار و سیاستهای کربن صفر است. گلبول سبز نهتنها پاسخی به بحران کنونی مسکن در ایران است، بلکه میتواند پلی برای ورود صنعت ساختمان کشور به عصر نوین صنعتیسازی و هوشمندسازی محسوب گردد.
منابع
[۱] M. Rahmati, M. Rojhani, and M. A. Raoof, “Causes of Delay in Iranian Building Construction Projects,” AJCE, no. Online First, Feb. 2022, doi: 10.22060/ajce.2022.19293.5725.
[2]م. بیات and ف. طاهرخانی, “بررسی مقایسهای روشهای سنتی و صنعتی سازی ساختمان از نقطه نظر زمان و هزینه,” فصلنامه علمی و تخصصی مهندسی و مدیریت ساخت, vol. سال اول, no. شماره اول, ۱۳۹۵.
[۳] N. Dzulkalnine, M. N. A. Azman, K. W. Bing, N. F. Habidin, and A. R. Ayub, “ISSUES OF PAYMENT PROCUREMENT PROCESS FOR INDUSTRIALISED BUILDING SYSTEM (IBS) PROJECT,” Jurnal Teknologi, vol. 78, no. 5–۱۰, May 2016, doi: 10.11113/jt.v78.8826.
[4] S. Karthik, K. Sharareh, and R. Behzad, “Modular Construction vs. Traditional Construction: Advantages and Limitations: A Comparative Study,” in Proceedings of the Creative Construction e-Conference 2020, Online: Budapest University of Technology and Economics, 2020, pp. 11–۱۹. doi: 10.3311/CCC2020-012.
[5] ا. خسروی, “تحلیل فنی و اقتصادی استفاده از سیستم ساختمان سازی صنعتی در پروژههای انبوهسازی مسکن,” فصلنامه پژوهشهای کاربردی در فنی و مهندسی, vol. 5, no. 39, 1404.
[6] ع. خضریان, “صنعتی سازی ساختمان و تاثیر آن در شکلگیری معماری معاصر ایران.” ۱۴۰۴.
[Online]. Available: https://civilica.com/doc/2293163
[7] “Design for Modular Construction: An Introduction for Architects,” The American Institute of Architects. [Online]. Available: https://www.aia.org/resource-center/modular-and-site-construction-guide
[8]Monash University, Handbook for the design of modular structures Monash University. 2017.
[9]M. Zohourian, A. Pamidimukkala, S. Kermanshachi, and D. Almaskati, “Modular Construction: A Comprehensive Review,” Buildings, vol. 15, no. 12, p. 2020, June 2025, doi: 10.3390/buildings15122020.
[10]“Regulation of Prefabricated Building Work: position paper,” Housing Industry Association, Canberra, Australia, Position paper, Dec. 2023. [Online]. Available: https://hia.com.au/-/media/files/newsroom/submissions/2023/regulation-of-prefabricated-building-work—position-paper—201223.pdf
[11]K. Manley and K. Widén, “Prefabricated housing firms in Japan and Sweden,” in Offsite Production and Manufacturing for Innovative Construction, 1st ed., J. S. Goulding and F. P. Rahimian, Eds., Abingdon, Oxon ; New York, NY : Routledge, 2019.: Routledge, 2019, pp. 399–۴۱۸. doi: 10.1201/9781315147321-17.
[12]Z. Zhang, Y. Tan, L. Shi, L. Hou, and G. Zhang, “Current State of Using Prefabricated Construction in Australia,” Buildings, vol. 12, no. 9, p. 1355, Sept. 2022, doi: 10.3390/buildings12091355.
[13]“Prefabricated and Modular Construction for Affordable Housing in Singapore,” Asian Development Bank Institute, Nov. 2024. doi: 10.56506/QGSP2080.
[14]T. Luo, X. Xue, Y. Wang, W. Xue, and Y. Tan, “A systematic overview of prefabricated construction policies in China,” Journal of Cleaner Production, vol. 280, p. 124371, Jan. 2021, doi: 10.1016/j.jclepro.2020.124371.
[15]“۲۰۲۵ UNITED STATES PERMANENT MODULAR CONSTRUCTION INDUSTRY REPORT,” Modular Building Institute, 2025.
[16]“۲۰۲۵ CANADIAN PERMANENT MODULAR CONSTRUCTION INDUSTRY,” Modular Building Institute, 2025.
[17]B. EdialeYoung, R. D. Seidu, M. Thayaparan, and J. Appiah-Kubi, “Modular Construction Innovation in the UK: The Case of Residential Buildings,” ۲۰۲۰.
[۱۸]I. Gharaibeh, R. Azari, and G. Pavlak, “A Review of Modular Construction Role in Reducing Buildings’ Environmental Impacts”.
[۱۹]Global Alliance for Buildings and Construction, “Global Status Report for Buildings and Construction 2024/2025,” United Nations Environment Programme, 2025. [Online]. Available: https://wedocs.unep.org/20.500.11822/47214
[20]M. Kamali and K. Hewage, “Life cycle performance of modular buildings: A critical review,” Renewable and Sustainable Energy Reviews, vol. 62, pp. 1171–۱۱۸۳, Sept. 2016, doi: 10.1016/j.rser.2016.05.031.
[21]“Step-by-Step Guide_ Constructing a Prefabricated Modular Building.” [Online]. Available: https://www.moduli.in/step-by-step-guide-constructing-a-prefabricated-modular-building/
[22]G. Bai, “Analysis of prefabricated building system on construction quality and efficiency,” jceup, vol. 5, no. 9, 2023, doi: 10.23977/jceup.2023.050906.
دیدگاهتان را بنویسید