از توسعهگر تا کلانتوسعهگر؛ سعید غفوری نسخه تیس را برای توسعه شهری ایران روی میز گذاشت
نبض نیوز: کمتر شدن مراجعه مردم به مترو در روزهای جنگ را نمیشود فقط به این معنا دانست که مردم مترو را بهعنوان محل امن نمیشناختند. بخشی از جمعیت تهران در همان روزها از شهر خارج شده بودند و بخشی دیگر هم شاید نمیدانستند در صورت ادامه حملات، مترو چه کمکی میتواند به آنها بکند. با این حال، تجربه جنگ بار دیگر این بحث را پیش کشید که مترو فقط محل جابهجایی مسافر نیست و میتواند در شرایط بحران، بخشی از زیرساخت تابآوری شهر باشد.
به گزارش نبض نیوز به نقل از روابط عمومی انجمن سازندگان و پیمانکاران مترو استان تهران؛ سیدعلیاکبر میروکیلی، مدیرعامل سازمان حملونقل ریلی شهرداری کرج، در گفتوگو درباره این موضوع، ابتدا به همین مسئله اشاره میکند و میگوید کاهش استفاده از مترو را باید در کنار خروج بخشی از جمعیت تهران دید. با این حال، به اعتقاد او، فرهنگ استفاده از مترو در زمان بحران نیز نیاز به تقویت دارد. وی توضیح میدهد که وقتی سطح شهر در معرض حمله قرار میگیرد، خطر فقط متوجه ساختمانی نیست که مستقیماً هدف قرار گرفته است. عبور مردم از خیابان و معبر، در حالی که ساختمانهای اطراف مورد اصابت قرار گرفتهاند، خودش میتواند خطرآفرین باشد. در چنین شرایطی، اگر بخشی از تردد از سطح شهر به زیر زمین منتقل شود، طبیعتاً ایمنی بیشتری ایجاد خواهد شد؛ موضوعی که به گفته میروکیلی نیازمند فرهنگسازی است و مسئولان باید مردم را نسبت به این ظرفیت آگاه کنند.
اما وی در ادامه، تعریف بزرگتری از تابآوری ارائه میدهد. میروکیلی تشریح کرد: همه شهرها به دنبال توسعه هستند و توسعه هم فقط ساختوساز و بزرگ شدن شهر نیست؛ محیط زیست، اقتصاد، اجتماع و کالبد شهر همگی در این مسیر قرار دارند و تابآوری یکی از بخشهای همین توسعه است. به گفته وی، شهر زمانی تابآور است که اگر با سیل، زلزله، آتشسوزی یا یک حادثه انسانساخت مانند جنگ و اغتشاش روبهرو شد، بتواند از آن عبور کند و خدماتش متوقف نشود. البته تابآوری یک مفهوم مطلق نیست و میزان آن را باید با توجه به نوع حادثه و شدت آن سنجید.
در این میان، حملونقل یکی از مهمترین خدماتی است که باید در زمان بحران ادامه پیدا کند. میروکیلی گفت وقتی شهر را از شبکه راهها، تأسیسات آب و برق و فاضلاب و بخشهای مسکونی تشکیلشده میدانیم، حملونقل هم یکی از اجزای اصلی آن است. بنابراین اگر در زمان بحران، شبکه حملونقل بتواند به فعالیت خود ادامه دهد، بخشی از تابآوری شهر حفظ شده است.
از همین زاویه، مترو اهمیت پیدا میکند. شبکه زیرزمینی در شرایطی که تردد در سطح شهر با خطر همراه است، میتواند امکان جابهجایی مردم را فراهم کند. مترو هم از نظر هزینه برای مردم قابل دسترس است، هم شبکه گستردهای دارد و هم سرعت و ایمنی آن میتواند در شرایط خاص به کمک شهر بیاید.
اما میروکیلی تأکید دارد که این موضوع به معنی امن بودن مترو در برابر همه بحرانها نیست. برای مثال، اگر حادثهای مانند حمله شیمیایی اتفاق بیفتد، صرف قرار گرفتن در عمق زمین کافی نیست. حتی اگر سیستمهای تهویه هم فعال باشند، باید مشخص شود که تهویه در برابر چنین تهدیدی چگونه عمل میکند. در سیل هم شرایط متفاوت است و پایین بودن ارتفاع بعضی فضاهای زیرزمینی میتواند خودش مشکلساز شود. به همین دلیل، به گفته وی، نمیتوان برای همه بحرانها یک نسخه واحد پیچید. نوع تهدید باید در طراحی و آمادهسازی ایستگاهها دیده شود تا مشخص باشد هر فضا در چه شرایطی میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
میروکیلی در ادامه به تغییراتی اشاره میکند که طی سالهای اخیر در ایستگاهها اتفاق افتاده است. مترو در ابتدا برای جابهجایی سریع مسافر طراحی شده بود؛ مسافر وارد ایستگاه میشد، سوار قطار میشد و در مدت کوتاهی از ایستگاه خارج میشد. اما امروز با شکلگیری مجتمعهای ایستگاهی و اضافه شدن خدمات مختلف، مدت حضور مردم در این فضاها بیشتر شده است. در چنین شرایطی، سرویس بهداشتی، اتاق مادر و کودک، نمازخانه و سایر امکانات رفاهی دیگر صرفاً یک خدمت جانبی نیستند. اگر قرار باشد مردم در شرایط خاص مدت بیشتری در ایستگاه بمانند، این امکانات اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
میروکیلی تصریح کرد، بخشی از این موضوع در متروی کرج نیز مورد توجه قرار گرفته است. در برخی ایستگاهها تعداد سرویسهای بهداشتی افزایش پیدا کرده و ورودیها نیز در ارتباط با مجتمعهای ایستگاهی طراحی شدهاند تا مردم بتوانند از خدمات مختلف استفاده کنند و بعد به مسیر خود ادامه دهند. به اعتقاد وی، همین افزایش کیفیت خدمات، در کنار مسائل پدافندی، میتواند استفاده مردم از مترو را در شرایط عادی و بحرانی بیشتر کند.
وی درباره اقدامات انجامشده در متروی کرج مطرح کرد، موضوع تابآوری و مدیریت بحران سالهاست در دستور کار دستگاههای مسئول قرار دارد و نمیتوان گفت این موضوع بعد از جنگ اخیر تازه مطرح شده است. حتی در سالهای گذشته برای مدیران ارشد استانی دورههای آموزشی مدیریت بحران برگزار شده و الزامات پدافند غیرعامل نیز در پروژهها مورد توجه بوده است. با این حال، هر بحران شکل تازهای دارد. میروکیلی گفت تهدیدها ثابت نمیمانند؛ یک بار صحبت از بمباران شیمیایی است، بار دیگر حمله هوایی، موشک، پهپاد یا سلاحهای جدید. به همین دلیل، تدبیری که برای یک شرایط خاص در نظر گرفته شده، ممکن است در برابر تهدید جدید کافی نباشد و نیاز به بازنگری داشته باشد.
در پروژه متروی کرج نیز به گفته وی، از ابتدا قراردادهایی برای توجه به الزامات پدافند غیرعامل در ایستگاهها در نظر گرفته شده بود. اما بعد از تجربه جنگ اخیر، دامنه این اقدامات افزایش پیدا کرد و موضوع از چند ایستگاه به تعداد بیشتری از ایستگاهها رسید.
میروکیلی تأکید در حال حاضر برای ۱۴ ایستگاه متروی کرج، چه ایستگاههایی که ساخته شدهاند و چه ایستگاههایی که در دست احداث هستند، اقدامات مربوط به مدیریت بحران و پدافند غیرعامل در دستور کار قرار گرفته است. در ایستگاههایی که هنوز ساخته نشدهاند، امکان اعمال تغییرات بیشتر است و میتوان الزامات جدید را از همان مرحله طراحی وارد پروژه کرد. در عین حال، ایستگاههای ساختهشده نیز از این برنامه کنار گذاشته نشدهاند و برای آنها نیز اقداماتی در نظر گرفته شده است.
وی معتقد است همین تغییر رویکرد میتواند به تدریج ظرفیت مترو را در برابر بحرانها افزایش دهد؛ ظرفیتی که فقط به این خلاصه نمیشود که مردم هنگام حمله وارد ایستگاه شوند، بلکه ادامه کار شبکه، حفظ خدمات، تأمین امکانات، ایمنی مسافران و آماده بودن ایستگاهها برای شرایط مختلف را هم شامل میشود.
دیدگاهتان را بنویسید