مدیریت انرژی در دو جبهه
نبض نیوز: جنگ ۱۲روزه یک واقعیت مهم را برای تهران روشن کرد: در شرایطی که شبکه معابر قفل میشود و دسترسی به سوخت با اختلال مواجه است، مترو میتواند بخشی از حرکت شهر را حفظ کند. محمدحسین نوروزی، دبیر کمیسیون عمران و حملونقل شورای اسلامی شهر تهران، با اشاره به همین تجربه تأکید کرد که مترو میتواند «خط نجات» شهر در بحران باشد؛ مشروط به اینکه خود این زیرساخت نیز در برابر اختلالهای احتمالی، از برق و تجهیزات تا اقتصاد بهرهبرداری، تابآوری لازم را داشته باشد.
به گزارش نبض نیوز به نقل از روابط عمومی انجمن سازندگان و پیمانکاران مترو استان تهران؛ نوروزی در همایش تخصصی «افزایش تابآوری شهری با استفاده از ظرفیتهای مترو» با اشاره به تجربه روز نهم اسفند و شرایط جنگ ۱۲روزه گفت: در شرایطی که شبکه معابر شهر عملاً قفل شده و تردد خودرویی با اختلال جدی مواجه بود، ظرفیت مترو امکان تخلیه ناحیه مرکزی شهر را فراهم کرد.
به گفته وی، تهران امروز حدود ۳۱۰ کیلومتر شبکه مترو و ۱۶۰ ایستگاه دارد و همین ظرفیت نشان داده است که مترو میتواند در زمان اختلال در حملونقل سطحی، نقش جایگزین خود را ایفا کند. نوروزی با اشاره به تجربه مراسمهای بزرگ و ایام وداع و تشییع نیز گفت ظرفیت مترو در شرایط خاص میتواند تا حدود ۳.۵ تا ۴ میلیون مسافر در روز افزایش پیدا کند؛ البته به شرط آنکه از قبل برای چنین ظرفیتی برنامهریزی شده باشد. وی در ادامه، مسئله سوخت را یکی دیگر از دلایل اهمیت مترو در تابآوری شهری دانست و گفت اختلال در انتقال سوخت و دسترسی به بنزین میتواند حملونقل سطحی را با مشکل مواجه کند. در چنین شرایطی، حملونقل ریلی زیرسطحی میتواند بخشی از فشار واردشده به شبکه جابهجایی شهر را جذب کند.
تابآوری مترو، بخشی از تابآوری شهر
نوروزی تأکید کرد که برای استفاده از مترو بهعنوان زیرساخت جایگزین، نمیتوان فقط به ظرفیت جابهجایی مسافر نگاه کرد. اگر حمله یا اختلال در تأسیسات برق باعث توقف شبکه مترو شود، همین زیرساختی که قرار است در زمان بحران نقش پشتیبان شهر را ایفا کند، خود به نقطه آسیبپذیر تبدیل خواهد شد.
وی تابآوری شهری را ظرفیت شهر برای مقابله با فشارهای بیرونی و بازگرداندن کارکردهای اصلی در حوزههایی مانند تولید اقتصادی، حملونقل، مسکن، انتقال انرژی و تعاملات اجتماعی تعریف کرد و گفت در بحث مترو باید دو موضوع همزمان دیده شود: نقش مترو در افزایش تابآوری شهر و تابآوری خود زیرساخت مترو.
به گفته نوروزی، یکی از نخستین کارکردهای مترو در بحران، حفظ تداوم حرکت و جلوگیری از فروپاشی شبکه حملونقل است. وی برای توضیح اهمیت این موضوع به تجربه طوفان سندی در سال ۲۰۱۲ در آمریکا اشاره کرد؛ زمانی که آبگرفتگی تونلهای متروی نیویورک، بازگشت این شبکه به شرایط عادی را به تأخیر انداخت و اختلال در مترو حتی پس از بازگشت بخشهایی از شهر به وضعیت عادی، به سهمیهبندی بنزین منجر شد.
نوروزی این تجربه را برای تهران نیز قابل توجه دانست و گفت استمرار فعالیت مترو میتواند در شرایطی که سایر بخشهای حملونقل با اختلال مواجه شدهاند، نقش تعیینکنندهای در حفظ عملکرد روزمره شهر داشته باشد.
پناهگاه؛ تصمیمی پیش از بحران
نوروزی درباره استفاده از ایستگاههای مترو بهعنوان پناهگاه نیز بر ضرورت تعیین تکلیف سیاستی این موضوع تأکید کرد. به گفته وی، ابتدا باید مشخص شود که ایستگاههای مترو قرار است صرفاً برای پناهگیری کوتاهمدت، در زمان هشدار و حمله، استفاده شوند یا قرار است امکان استقرار چندروزه جمعیت را نیز داشته باشند. وی تأکید کرد، اگر قرار است ایستگاهها محل استقرار چندروزه باشند، این موضوع نیازمند طراحی و تجهیزات متفاوتی است و نمیتوان در لحظه بحران برای آن تصمیم گرفت. از همین رو، سیاستگذاری درباره کارکرد پناهگاهی مترو باید از پیش انجام شود تا مشخص باشد در شرایط جنگی، جمعیت باید به ایستگاهها هدایت شود یا برای پناهگیری به فضاهای دیگری مراجعه کند.
نوروزی همچنین ظرفیت ایستگاههای مترو برای پشتیبانی لجستیکی را مورد توجه قرار داد و گفت در شرایط خاص میتوان از برخی فضاهای ایستگاهی برای جابهجایی یا ذخیره اقلام ضروری استفاده کرد؛ مشابه تجربه برخی شهرها مانند مادرید. به گفته او، طراحی ایستگاهها میتواند بهگونهای باشد که در شرایط بحران، این فضاها در کنار کارکرد حملونقلی، بخشی از نیازهای پشتیبانی شهر را نیز پوشش دهند.
اقتصاد مترو هم باید تابآور باشد
یکی از محورهای مهم سخنان نوروزی، تابآوری اقتصادی مترو بود. وی با اشاره به بحث رایگان شدن استفاده از مترو در تهران گفت این موضوع در شورای اسلامی شهر تهران موافقان و مخالفانی داشته و یکی از استدلالهای مخالفان این بوده که رایگان شدن دائمی مترو، بدون تأمین منابع پایدار، میتواند تابآوری اقتصادی شبکه را تحت تأثیر قرار دهد.
نوروزی توضیح داد: شرکت بهرهبرداری مترو و خطوط موجود باید بتوانند در شرایط عادی نیز خدمات خود را ادامه دهند و نمیتوان تابآوری اقتصادی این زیرساخت را تنها در زمان جنگ و بحران مورد توجه قرار داد. بر همین اساس، شورای شهر بهجای اتخاذ تصمیم دائمی، فعلاً به سمت رایگان شدن موقت مترو در شرایط خاص حرکت کرده است؛ تصمیمی که به گفته نوروزی، با توجه به تداوم شرایط جنگی و ضرورت جلوگیری از افزایش مصرف سوخت اتخاذ شده و تصمیم بلندمدت درباره آن باید در شرایط مناسبتری گرفته شود.
بازنگری در طراحی مترو
نوروزی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات شورای شهر تهران برای شرایط ویژه اشاره کرد و گفت در بودجه شهرداری، تا ۴ درصد از مجموع بودجه در قالب تبصره برای شرایط ویژه در اختیار شهردار قرار گرفته تا امکان اقدام سریع در زمان بحران وجود داشته باشد. به گفته او، برای احداث پناهگاه، مقاومسازی فضاهای موجود و حمایت از شهروندان در شرایط جنگی نیز مصوبات و اقدامات مشخصی در نظر گرفته شده است؛ از جمله پیشبینی امکاناتی مانند سرویسهای بهداشتی پرتابل در نزدیکی ایستگاههایی که میتوانند محل استقرار جمعیت باشند.
وی همچنین به طرح الزام شهرداری برای احداث و بهرهبرداری از پناهگاهها و فضاهای امن شهری و رعایت الزامات پدافند غیرعامل اشاره کرد و گفت این رویکرد، بهویژه با تأکید بر شبکه مترو، میتواند طراحی و بهرهبرداری از ایستگاهها را وارد مرحله تازهای کند.
نوروزی تأکید کرد که اکنون لازم است ایستگاههای موجود بازنگری شوند و طراحی ایستگاههای جدید نیز با در نظر گرفتن الزامات تابآوری و شرایط بحران انجام گیرد؛ چراکه مترو قرار است در زمان اختلال شبکههای سطحی، بخشی از سازوکار حفظ حرکت و تداوم زندگی شهری باشد.
دیدگاهتان را بنویسید