نسل جدید پنجرهها زیر فشار جنگ
نبض نیوز: شبکه گاز ایران وارد زمستانی می‌شود که بخشی از ظرفیت تولیدش هنوز به مدار برنگشته است. حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز کشور در جریان آسیب به تأسیسات عسلویه از دست رفت و حالا قرار است حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب آن پیش از شروع فصل سرد به چرخه تولید بازگردد. با این حساب، نزدیک به ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت ازدست‌رفته همچنان باید مدیریت شود؛ آن هم در شبکه‌ای که در سال‌های گذشته در روزهای اوج مصرف، خود با کسری ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون مترمکعبی روبه‌رو بوده است.
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، به تسنیم گفت: با بازگشت حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب ظرفیت پیش از زمستان، همچنان برای فصل سرد علاوه بر کسری معمول شبکه، ۱۳۰ میلیون مترمکعب کمبود ناشی از آسیب به ظرفیت تولید وجود خواهد داشت.
ظرفیت کمتر، مصرف‌کننده‌های بیشتری
به گزارش نبض نیوز، فشار اصلی از جایی شکل می‌گیرد که گاز کمتری باید میان مصرف‌کننده‌هایی توزیع شود که کاهش سهم هرکدام، پیامد متفاوتی دارد. نیروگاه‌ها برای تأمین برق به گاز نیاز دارند، صنایع بزرگ به‌ویژه فولاد و پتروشیمی برای ادامه تولید به شبکه گاز وابسته هستند و در ماه‌های سرد، مصرف خانگی و تجاری افزایش پیدا می‌کند.
تازه‌ترین آمار منتشرشده از عملکرد شش‌ماهه نخست امسال به نقل از ایرنا نیز نشان می‌دهد که شرکت ملی گاز برای حفظ تعادل میان این بخش‌ها، ناچار به اولویت‌بندی بوده است. حجم گاز تحویلی به شبکه در این مدت حدود ۱۴ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته بوده، اما سهم گاز در سبد سوخت نیروگاه‌ها تقریباً حفظ شده و از ۸۶ درصد در سال گذشته به ۸۵ درصد در امسال رسیده است. در همین مدت، گاز تحویلی به صنایع نیز یک میلیارد مترمکعب بیشتر از سال گذشته اعلام شده است.
این آمار نشان می‌دهد کاهش ظرفیت گاز به‌طور یکسان میان مصرف‌کنندگان توزیع نشده است. نیروگاه‌ها برای تأمین برق همچنان سهم بالایی از گاز را دریافت کرده‌اند و صنایع عمده، به‌ویژه فولاد و پتروشیمی، نیز طبق اعلام مدیرعامل شرکت ملی گاز با محدودیت مواجه نشده‌اند. در نتیجه، بخشی از فشار واردشده به شبکه باید از مسیر مدیریت مصرف، استفاده از سوخت جایگزین و محدودیت برای بخش‌های کم‌اولویت‌تر جبران شود.
از طرف دیگر، وزارت نفت در حال افزایش ذخایر سوخت مایع نیروگاه‌هاست. تسنیم به نقل از وزیر نفت گزارش داده که حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت ازدست‌رفته گاز از طریق ظرفیت خالی دیگر پالایشگاه‌ها جبران شده و ذخایر سوخت مایع نیز برای فصل سرد در وضعیت مناسبی قرار گرفته است.
هر درجه سرما، ۲۵ میلیون مترمکعب گاز بیشتر
در حال حاضر، شرکت ملی گاز برای زمستان مجموعه‌ای از اقدامات عملیاتی را در نظر گرفته است. توکلی اعلام کرد نزدیک به ۷۸ اقدام و برنامه برای مدیریت شرایط زمستان تدوین شده و شبکه بر اساس اولویت‌های مصرف مدیریت خواهد شد. در این برنامه، تأمین گاز بخش خانگی اولویت اصلی اعلام شده و برای بخش‌هایی که در رده‌های پایین‌تر قرار می‌گیرند، امکان اعمال محدودیت پیش‌بینی شده است.
یکی از متغیرهایی که می‌تواند معادله زمستان را تغییر دهد، دمای هواست. به گفته توکلی، به ازای هر یک درجه کاهش دما، حدود ۲۵ میلیون مترمکعب به مصرف گاز کشور اضافه می‌شود؛ عددی که به گفته او معادل تولید یک فاز پارس جنوبی است.
به همین دلیل، بخشی از برنامه زمستانی شرکت ملی گاز به جای افزایش فوری تولید، روی کاهش مصرف متمرکز شده است. بر این اساس، ۱۰۹ قرارداد کارور انرژی برای اجرای طرح‌های کاهش مصرف امضا شده و ۷۰ قرارداد نیز در ۲۹ استان وارد مرحله عملیاتی شده است. در این برنامه، ساختمان‌های پرمصرف شناسایی و پس از ممیزی انرژی، اقدامات اصلاحی برای کاهش مصرف آنها دنبال می‌شود.
مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان نیز در همین برنامه مورد توجه قرار گرفته است. این بخش برای بازار ساختمان اهمیت ویژه‌ای دارد، چون کاهش مصرف گاز در ساختمان‌ها در کوتاه‌مدت به معنی محدود کردن گرمایش خانوارها نیست؛ بخش قابل‌توجهی از ظرفیت صرفه‌جویی می‌تواند از طریق عایق‌کاری، اصلاح تجهیزات و کاهش اتلاف انرژی ایجاد شود.
در بخش صنعت نیز نمونه‌هایی از اختلاف شدید میان مصرف واحدها وجود دارد. طبق گفته‌های مدیرعامل شرکت ملی گاز، متوسط مصرف گاز برای تولید هر تن آجر حدود ۳۰۰ مترمکعب اعلام شده، در حالی که برخی واحدها در یزد و اصفهان با حدود ۲۷.۴ مترمکعب گاز برای هر تن، محصولی با کیفیت مشابه تولید می‌کنند. این فاصله نشان می‌دهد بخشی از گازی که امروز برای تأمین آن با محدودیت روبه‌رو هستیم، در برخی واحدها از مسیر فناوری و بهره‌وری قابل کاهش است.
۱۳۰ میلیون مترمکعب روی دست شبکه
بازگشت ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت ازدست‌رفته، بخشی از فشار شبکه را کم می‌کند، اما برای پوشش کامل نیاز زمستان کافی نیست. در روزهای سرد، افزایش مصرف خانگی می‌تواند سهم بیشتری از گاز شبکه را به خود اختصاص دهد و در چنین شرایطی، حفظ جریان گاز نیروگاه‌ها و صنایع به مدیریت دقیق‌تری نیاز دارد.
برای نیروگاه‌ها، بخشی از این فشار قرار است با سوخت مایع جبران شود. وزارت نفت پیش‌تر اعلام کرده بود که بخشی از ظرفیت ازدست‌رفته گاز با استفاده از ظرفیت خالی سایر پالایشگاه‌ها جبران شده و ذخایر سوخت مایع نیروگاه‌ها نیز افزایش یافته است. واردات گاز از ترکمنستان هم یکی دیگر از گزینه‌هایی است که شرکت ملی گاز برای تقویت عرضه مطرح کرده است.
اما قضیه، بیش از یک برنامه اضطراری برای یک زمستان است. شبکه گاز باید همزمان تولید ازدست‌رفته را برگرداند، مصرف نیروگاه‌ها را تأمین کند، جریان گاز صنایع را تا حد امکان حفظ کند و در روزهای سرد، پاسخگوی افزایش مصرف خانگی باشد.
در چنین شرایطی، ۷۸ اقدام اعلام‌شده برای زمستان مجموعه‌ای از راهکارهای کوتاه‌مدت برای مدیریت فاصله میان ظرفیت تولید و میزان مصرف است. با بازگشت ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت ازدست‌رفته، هنوز ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت قبلی باید جبران یا مدیریت شود. خود شرکت ملی گاز نیز همزمان با برنامه‌های زمستانی، بر مدیریت مصرف، افزایش بهره‌وری و تنوع سبد انرژی تأکید کرده است. مدیرعامل شرکت ملی گاز، اجرای ظرفیت‌های ماده ۴۶ برنامه هفتم و تنوع سبد سوخت را از راهکارهای مهم برای افزایش انعطاف‌پذیری شبکه دانسته است.
بنابراین فشار زمستان امسال فقط در سمت تولید گاز دیده نمی‌شود. بخشی از آن باید با بازگرداندن ظرفیت، بخشی با سوخت جایگزین و بخشی با کاهش مصرف پاسخ داده شود. اگر این سه مسیر همزمان پیش نروند، حفظ گاز بخش خانگی به معنی انتقال فشار به نیروگاه‌ها یا صنایع خواهد بود. ۱۳۰ میلیون مترمکعب باقی‌مانده در چنین شرایطی باید از یکی از همین مسیرها جبران شود؛ در غیر این صورت، هر میزان گازی که از سمت تولید یا واردات جبران نشود، باید از مسیر دیگری تأمین شود؛ با کاهش مصرف، سوخت جایگزین یا محدودیت برای بخشی از مصرف‌کنندگان.
دیدگاهتان را بنویسید