صنعتیسازی؛ از کارخانه تا سیستمسازی / حمیدرضا فربودمنش، بر افزایش سرعت، کاهش هدررفت منابع و ثبات کیفیت در ساختوساز تأکید کرد
نبض نیوز: اختلال در مسیرهای سطحی شهر، دسترسی به مراکز درمانی، اقتصادی و خدمات حیاتی را هم دشوار میکند. مترو در چنین شرایطی میتواند مسیرهای جایگزین و امنی برای تداوم جابهجایی و دسترسی به خدمات ضروری فراهم کند؛ نقشی که آن را به یکی از زیرساختهای مهم تابآوری شهر تبدیل میکند. پیام باقری، نایبرئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، در همایش تخصصی «افزایش تابآوری شهری با استفاده از ظرفیتهای مترو» تأکید کرد که در چنین شرایطی مترو باید فراتر از یک شبکه حملونقل دیده شود و بهعنوان یکی از زیرساختهای حیاتی شهر، نقش خود را در تداوم فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی ایفا کند.
به گزارش نبض نیوز به نقل از روابط عمومی انجمن سازندگان و پیمانکاران مترو استان تهران؛ باقری در پنل نخست این همایش با عنوان «سیاستگذاری و حاکمیت»، سخنان خود را با تعریف تابآوری اقتصادی آغاز کرد و گفت یک اقتصاد تابآور چهار ویژگی اصلی دارد: انعطافپذیری و انطباق با تغییرات، تنوع اقتصادی و کاهش وابستگی به یک محصول یا صنعت، توان بازگشت سریع به شرایط عادی و مقاومت در برابر شوکها. از این منظر، تابآوری اقتصادی فقط به مقاومسازی ساختمانها یا مدیریت حوادث محدود نمیشود و حوزههای مختلف اقتصادی، اجتماعی، زیرساختی و انرژی را دربرمیگیرد.
وی تابآوری اقتصادی را یکی از نتایج قابل توجه اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی دانست و گفت استفاده از ظرفیتهای داخلی، توانمندیهای درونزا و ظرفیتهای مردمی، بخشی از این رویکرد است. به اعتقاد باقری، ایران از منابع انسانی، ذخایر معدنی و انرژی و همچنین یک پایه صنعتی متنوع برخوردار است و این ظرفیتها میتوانند پشتوانه تابآوری اقتصادی کشور باشند.
با این حال، وی تأکید کرد که مشکل اصلی کشور فقدان ظرفیت نیست، بلکه چگونگی مولدسازی و بهرهبرداری از این ظرفیتها است. به گفته باقری، ارتقای تابآوری اقتصادی نیازمند شناخت دقیق ظرفیتهای کشور و داشتن برنامه مشخص برای تبدیل این ظرفیتها به توان واقعی است.
باقری در ادامه، بحث را به تابآوری شهری کشاند و گفت شهر تابآور فقط شهری نیست که در برابر بحران مقاومت کند؛ بلکه شهری است که بتواند خود را با شرایط جدید تطبیق دهد، آسیبپذیریهایش را کاهش دهد، از ظرفیتهای موجود استفاده کند و پس از بحران با سرعت بیشتری به شرایط عادی بازگردد.
از نگاه وی، یکی از مهمترین ابعاد تابآوری شهری، تابآوری زیرساختی است؛ چرا که زیرساختهای حیاتی، امکان مدیریت بحران، بازگشت سریع به شرایط عادی و تداوم فعالیتهای شهر را فراهم میکنند. حملونقل، انرژی، تأسیسات، ارتباطات و مخابرات، بهداشت و درمان و ساختمانها، مجموعهای از این زیرساختها هستند.
وی هشدار داد که حتی اگر یک شهر در سایر حوزهها از ظرفیت مناسبی برای تابآوری برخوردار باشد، آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی میتواند عملکرد سایر بخشها را نیز مختل کند و سطح کلی تابآوری شهر را کاهش دهد.
در میان این زیرساختها، باقری جایگاه مترو را ویژه دانست. به گفته وی، در شرایط بحران که عبور و مرور سطحی با اختلال مواجه میشود، برخورداری از یک شبکه زیرزمینی ایمن و قابل اتکا میتواند دسترسی به مراکز حیاتی، مراکز درمانی و مراکز اقتصادی را حفظ کند. از همین رو، هر ایستگاه مترو نباید فقط محلی برای سوار و پیاده شدن مسافران تلقی شود؛ بلکه باید بخشی از زیرساخت تابآوری شهر به شمار رود.
وی مهمترین کارکرد مترو در این زمینه را تداوم جابهجایی دانست. در شرایطی که ترافیک یا انسداد خیابانها امکان دسترسی سریع را از بین میبرد، شبکه زیرزمینی مترو میتواند ارتباط میان نقاط مختلف شهر را حفظ کند. این ظرفیت همچنین وابستگی شهر به تعداد محدودی از سیستمهای حملونقل را کاهش میدهد و در نتیجه، آسیبپذیری کلی شبکه جابهجایی کمتر میشود.
به گفته باقری، ادامه فعالیت مترو در شرایط اضطراری میتواند به خلوتتر شدن خیابانها نیز کمک کند؛ موضوعی که برای تردد نیروهای امدادی و سایر بخشهای ضروری اهمیت دارد. او در عین حال، آثار مترو را به حوزه حملونقل محدود نکرد و گفت توسعه این شبکه میتواند از جنبه تابآوری زیستمحیطی نیز با کاهش آلودگی و از جنبه تابآوری اقتصادی شهری با کمک به تداوم فعالیتهای اقتصادی اثرگذار باشد.
متروی تابآور بدون بخش خصوصی شکل نمیگیرد
با این حال، باقری تأکید کرد که برای آنکه مترو بتواند چنین نقشی ایفا کند، خود صنعت مترو نیز باید تابآور باشد. از نگاه وی، متروی تابآور به ناوگان مجهز، ابنیه و ایستگاههای مستحکم، پشتیبانی انرژی در شرایط اضطراری، کارکنان آموزشدیده و حرفهای و ظرفیت مناسب برای نگهداری و ساماندهی مسافران نیاز دارد.
در این میان، وی نقش بخش خصوصی را تعیینکننده دانست و گفت تابآوری صنعت مترو بدون مشارکت فعال بخش خصوصی محقق نخواهد شد. به اعتقاد باقری، انجمنها و تشکلهای تخصصی، بهویژه انجمن سازندگان و پیمانکاران صنعت مترو استان تهران، میتوانند در این مسیر نقش مهمی ایفا کنند. وی تقویت ساخت داخل، انتقال فناوری، ظرفیتسازی در حوزه بهرهبرداری و توسعه صنعت مترو، استفاده از توان پیمانکاران و سازندگان و پررنگتر شدن نقش بخش خصوصی در فرآیندهای تصمیمگیری مدیریت شهری را از جمله حوزههایی دانست که باید مورد توجه قرار گیرد. به گفته باقری، حتی صادرات خدمات فنی و مهندسی در صنعت مترو نیز میتواند در این مسیر مورد توجه باشد.
از نگاه وی، تشکلهای بخش خصوصی میتوانند در کنار دستگاههای اجرایی بهعنوان یک اتاق فکر برای کاهش قیمت تمامشده پروژهها، تسریع اجرای طرحها و ایجاد مدلهای اقتصادی برای جذب سرمایهگذاری عمل کنند. باقری در بخش پایانی سخنان خود به یک پیشنهاد مشخص رسید: اگر قرار است صنعت مترو از یک صنعت صرفاً حملونقل و جابهجایی مسافر به یک زیرساخت چندمنظوره برای تابآوری شهری تبدیل شود، این تغییر نیازمند تدوین یک «سند جامع تابآوری صنعت مترو» است.
به گفته باقری، تدوین چنین سندی باید با مشارکت انجمنها و تشکلهای تخصصی، سازمان مترو، شهرداری و سایر مجموعههای اثرگذار انجام شود تا هدف آن بهطور همزمان تابآوری مترو، تابآوری شهری و تابآوری اقتصادی باشد. وی در پایان تأکید کرد که اتاق بازرگانی ایران نیز در انجام این مأموریت در کنار انجمنها و فعالان صنعت مترو خواهد بود.
دیدگاهتان را بنویسید